2010 World AIDS day Slogan
Font အေျပာင္းအလဲ
ေနာက္လကစျပီး ကၽြန္ေတာ္ေရးသားတဲ့ ပိုစ့္တိုင္းကို ေဇာ္ဂ်ီ font အစား padauk font နဲ႕ ေျပာင္းလဲေရးသားေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ download link မွာေပးထားတဲ့ font file ကို install လုပ္လိုက္ရံုနဲ႕ မူလအတိုင္း ဆက္လက္ဖတ္ရွဳလို႕ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူမ်ားေတြအားလံုး ေဇာ္ဂ်ီနဲ႕ ေရးေနၾကခ်ိန္မွာ ကၽြန္ေတာ္က ဘာ့ေၾကာင့္ unicode ကိုသံုးရတာလဲဆိုေတာ့ သံုးသင့္တယ္ထင္လို႕ သံုးတယ္လို႕ ေျပာရမွာပါပဲ။ ေဇာ္ဂ်ီေၾကာင့္ပဲ ကၽြန္ေတာ္ ဘေလာ္ဂါ ျဖစ္လာတာပါ။ သို႕ေသာ္ လက္ရိွအခ်ိန္မွာ ျမန္မာ unicode font ေတြရိွေနျပီ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေဇာ္ဂ်ီကို ဆက္လက္ျပီး ဖက္တြယ္ေနဖို႕ မသင့္ေတာ့ဘူးလို႕ ယူဆပါတယ္။
Posted in ေထြရာေလးပါး at November 27th, 2010. 1 Comment.
ကေလးမ်ားတြင္ ျဖစ္ေသာ ရင္က်ပ္ေရာဂါ
ျမန္မာ၀ီကီပီးဒီးယားမွာ ရင္က်ပ္ေရာဂါနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အေတာ္အတန္ျပည့္စံုတဲ့ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ေရးပါမယ္။ Blog Post အေနနဲ႕ေတာ့ မ်ားျပားလွတဲ့အတြက္ ေခါင္းစဥ္ေတြ ခဲြျပီး တင္ဆက္သြားပါမယ္။ တခ်ိဳ႕အေၾကာင္းအရာေတြကိုေတာ့ ေဆးပညာအသံုးအႏွဳန္းေတြနဲ႕ပဲ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အကယ္၍ သိခ်င္ပါက ကၽြန္ေတာ့္ mail ျဖစ္တဲ့ ziwakka23@gmail.com သို႕ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းႏိုင္ပါတယ္။ CBox မွာ ကေလး ရင္က်ပ္ေရာဂါနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ေမးထားတာေတြ႕လို႕ အဲဒီကပဲ စလိုက္ပါတယ္။
အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္
ရင္က်ပ္တယ္ဆိုတာဟာ နာတာရွည္ ေလျပြန္ေတြ ေရာက္ရမ္းတဲ့ အေျခအေနတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီလို ေရာင္ရမ္းတဲ့ေနရာမွာ ခႏၶာကိုယ္မွာရိွတဲ့ ေရာင္ရမ္းမွဳကိုျဖစ္ေစတဲ့ ဆဲလ္ေတြ က အဓိက ပါ၀င္လွဳပ္ရွားၾကတာေတြ႕ရပါတယ္။ ကာလၾကာရွည္ ေရာင္ရမ္းျခင္းဟာ ေလျပြန္မ်ားရဲ႕ လိုတာထက္ပိုျပီး တံု႕ျပန္မွဳနဲ႕ တဲြျဖစ္တတ္ျပီး ရင္ၾကပ္ျခင္း၊ အသက္ရွဳမ၀ျခင္း၊ ညဘက္ႏွင့္ နံနက္ေစာေစာတြင္ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း တို႕ကို ခဏခဏျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးပါတယ္။ ဒီလို လကၡဏာေတြ ျပလာျပီးဆိုရင္ အဆုပ္အတြင္းသို႕ ေလေကာင္းစြာ ၀င္လို႕မရေတာ့ဘဲ တခါတရံတြင္ သူ႕ဘာသာသူ ေပ်ာက္သြားတတ္သလို တခါတခါတြင္လည္း ကုသမွဳေပးမွ ေပ်ာက္ကင္းသြားတတ္သည္။
ျဖစ္ပြားရေသာအေၾကာင္းအရင္း
ရင္က်ပ္ျခင္းကို ျဖစ္ေစတဲ့ အခ်က္ေတြ မ်ားစြာရိွပါတယ္။ ဘာ့ေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့ Theory ေတြလည္း အမ်ားၾကီးရိွပါတယ္။
ရင္က်ပ္ေရာဂါရဲ႕ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား
ခဏခဏအသက္ရွဴက်ပ္ျခင္းႏွင့္ အသက္ရွဴလွ်င္ တရႊီရီႊ ျမည္ျခင္း
ရင္က်ပ္လာပါက အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းတစ္ေလွ်ာက္ရိွ ေလျပြန္မ်ားသည္ က်ဥ္းသြားသည္။ ထို႕ေနာက္ အခၽြဲမ်ား သလိပ္မ်ားကို အမ်ားၾကီးထြက္ေစသည္။ ရွဴသြင္းလိုက္ေသာ ေလသည္ ထိုသို႕ က်ဥ္းသြားေသာ ေလျပြန္မ်ားကို ျဖတ္သန္းရေသာေၾကာင့္ ရွဴလိုက္တိုင္း ရႊဲ ကနဲ ျမည္ေလသည္။ က်ဥ္းေနေသာ ေလျပြန္မ်ားေၾကာင့္ အဆုပ္သည္ oxygen ေကာင္းစြာမရေတာ့ေခ်။ ထို႕ေၾကာင့္ လူသည္ ေမာလာသည္။ အသက္ရွဴခက္လာသည္။ ထိုသို႕ ေလျပြန္က်ဥ္းေနသည္ကို သက္သာေအာင္ မလုပ္ေပးႏိုင္ပါက အသက္ဆံုးရံွဳးသည္အထိ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။
ညဘက္ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း
ရင္က်ပ္ေရာဂါသည္ ညဘက္ႏွင့္ ေအးသည့္ ရာသီဥတုမ်ားတြင္ ထေဖါက္တတ္သည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ေလျပြန္မ်ားသည္ ေအးေသာေလမ်ား ၀င္လာပါက အလိုလို က်ဥ္းသြားတတ္ေသာေၾကာင့္ နဂိုကတည္းက ရင္က်ပ္အခံရိွသူမ်ားတြင္ ပိုမို ဆိုးသြားျခင္းျဖစ္သည္။
ရင္က်ပ္ေစေသာ လက္သည္ရိွျခင္း၊ ဥပမာ – ဖုန္မွဳန္႕၊ မီးခိုး၊ ျပင္းျပေသာ အနံ႕မ်ား
ရင္က်ပ္တယ္ဆိုတာက ဓာတ္မတည့္မွဳတစ္မ်ိဳးပါပဲ။ ခံစားရတဲ့သူအမ်ားစုမွာ သိသာထင္ရွားတဲ့ အေၾကာင္းတစ္ခုခု ရိွစျမဲျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က စူးရွတဲ့အနံ႕ေတြကို ရွဴမိရင္ က်ပ္တတ္တယ္။ အခ်ိဳ႕က အစားမွားရင္ က်ပ္တတ္တယ္။ အခ်ိဳ႕က ဖုန္ေတြ၊ ေဆးလိပ္ေငြ႕ေတြ ရွဴမိရင္ က်ပ္တတ္တယ္။ တစ္ေယာက္နဲ႕ တစ္ေယာက္ က်ပ္ရတဲ့အေၾကာင္းခ်င္းမတူတတ္ၾကပါဘူး။
အေဖအေမ ႏွင့္ ေမာင္ႏွမသားခ်င္းမ်ားတြင္ ရပ္ၾကပ္ရိွျခင္း
ရင္က်ပ္ျခင္းဟာ မ်ိဳးရိုးလည္း လိုက္တတ္ပါတယ္။ အေမ့ဆီမွာရိွရင္ သားသမီးေတြဆီမွာပါ ရိွတတ္တယ္။ ေရာဂါျပင္းတာ ေပ်ာ့တာေတာ့ ကြာပါတယ္။
ရာသီအလုိက္ျဖစ္ပြားျခင္း
ရာသီဥတုကို လုိက္ျပီး ေလထုထဲတြင္ ပါ၀င္သည့္ ေရေငြ႕ႏွင့္ ဖုန္မွဳန္႕မ်ား၊ ပန္း၀တ္မွဳန္မ်ား ပါ၀င္မွဳ ကြာျခားပါသည္။ ေ၀ဒနာသည္အမ်ားစုသည္ ေဆာင္းတြင္ကာလတြင္ ေရာဂါေဖာက္တတ္ၾကသည္။
ေလျပြန္ကို က်ယ္ေစေသာ ေဆးမ်ားေပးလိုက္ပါက ခ်က္ခ်င္းသက္သာျခင္း
ရင္က်ပ္ျခင္းသည္ ေလျပြန္မ်ား က်ဥ္းသြားျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ေလျပြန္ကို က်ယ္ေစေသာ ေဆးမ်ား ရွဴလိုက္၊ေသာက္လိုက္၊ ထိုးလိုက္ပါက သက္သာသြားပါသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ခ်က္ခ်င္းသက္သာတတ္သည္။ ဤအခ်က္သည္ အဆုပ္ပြေရာဂါႏွင့္ ကြာေသာအခ်က္ျဖစ္သည္။ အဆုပ္ပြေရာဂါသည္မ်ားသည္ မ်ားေသာအားျဖင့္ ရင္က်ပ္ေ၀ဒနာသည္မ်ားေလာက္ သက္သာတာ မျမန္လွပါ။ ရင္က်ပ္သမားမ်ားကမူ ေလျပြန္က်ယ္ေဆးမ်ား ရွဴလိုက္ပါက ခ်က္ခ်င္းသက္သာတတ္ၾကသည္။ သို႕ေသာ္ ေရာဂါအရမ္းရင့္လာေသာအခါတြင္မူ ထိုေရာဂါႏွစ္ခုသည္ လကၡဏာမ်ားဆင္သြားတတ္ၾကသည္။
အျခားေသာ ဓာတ္မတည့္သည့္ ေရာဂါတစ္ခုခုရိွျခင္း၊ ဥပမာ – ႏွင္းခူ၊ ဓာတ္မတည့္ေသာေၾကာင့္ ႏွာေစးျခင္း
ဓာတ္မတည့္ျခင္းဆိုသည္မွာ ခႏၶာကိုယ္တြင္ရိွေသာ ခုခံအားစနစ္၏ ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ျဖစ္သည္။ ထို႕ေၾကာင့္ အျခားေသာ ဓာတ္မတည့္သည့္ ေရာဂါမ်ားပါ တဲြျဖစ္တတ္သည္။
ရင္ဘက္သည္ မို႕ေမာက္ျပီး အဆုပ္အတြင္းတြင္ ေလမ်ားျပည့္ေနျခင္း ႏွင့္ အျခားေသာ ရင္ဘက္အရိုးမ်ား မူမမွန္ျဖစ္ျခင္း
ကေလးငယ္မ်ား၏ အရိုးမ်ားသည္ ေပ်ာ့ေပ်ာင္းေသးသည္။ ပံုသြင္းယူလို႕ရေသးသည္။ ရင္က်ပ္ေရာဂါျဖစ္ပြားေသာ ကေလးမ်ားတြင္ ေရာဂါကို ေသေသခ်ာခ်ာ control ရေအာင္ မကုသပါက တခ်ိန္လံုးေရာဂါေဖာက္ေနတတ္သည္။ ေလျပြန္မ်ားသည္ အျမဲတမ္းက်ဥ္းေနရေသာေၾကာင့္ အသက္ရွဴသြင္းခ်ိန္တြင္လည္း ေလေကာင္းစြာ မ၀င္သလို အဆုပ္အတြင္းရိွ ေလမ်ားသည္လည္း အျပင္ကို ျပန္မထြက္ႏိုင္ေတာ့ေပ။ အဆုပ္အတြင္း၌ ေလမ်ားခိုေအာင္းေနေသာေၾကာင့္ ရင္ဘတ္သည္ ေဖာင္းေနတတ္သည္။ ကာလၾကာရွည္ျဖစ္လာေသာအခါ ရင္ဘတ္ရိွ အရိုးမ်ားပါ ေဖာင္းလာျပီး ခိုငွက္၏ ရင္ဘတ္ကဲ့သို႕ မို႕ေမာက္လာသည္။
အသက္ရွဴထုတ္လိုက္ေသာအခါ rhonchi ဟုေခၚသည့္ အသံကို ရင္ဘက္အနံ႕တြင္ ၾကားရျခင္း (နားၾကပ္ျဖင့္)
ရင္ၾကပ္ရိွေသာကေလးတစ္ေယာက္ ရုတ္တရက္ရင္ၾကပ္ထေဖာက္လာသည့္ လကၡဏာမ်ား
- ေမာလြန္းၾကပ္လြန္းေသာေၾကာင့္ စကာမေျပာႏိုင္ျခင္း
- ေမာလြန္းၾကပ္လြန္းေသာေၾကာင့္ အစာမစားႏိုင္ျခင္း
- အသက္ရွဴျမန္ျခင္း
- နွလံုးခုန္ျမန္ျခင္း
- pulsus paradoxus
- အသက္ရွဴလိုက္ေသာအခါ လည္ပင္းရိွ ၾကြက္သားမ်ား (accessory muscles of respiration) တက္လိုက္က်လိုက္ျဖစ္ေနျခင္း
အသက္အႏာၱရာယ္ရိွႏိုင္ေသာ ရင္ၾကပ္ျခင္း၏ လကၡဏာမ်ား
- ႏွဳပ္ခမ္းမ်ား၊ လက္သည္းမ်ားျပာလာျခင္း
- အသက္ရွဴသံမၾကားရေတာ့ျခင္း
- အသက္ရွဴေသာအခါ ရင္ဘက္သည္ မလွဳပ္သေလာက္ျဖစ္သြားျခင္း
- ေမာပမ္းႏြမ္းနယ္ျခင္းႏွင့္ အားအင္ကုန္ခမ္းေနျခင္း
- ကေယာင္ကတမ္းေျပာျခင္း၊ ဂ်ီက်ျခင္းႏွင့္ သတိမေကာင္းျခင္း
ကေလးတစ္ေယာက္ရင္ၾကပ္ရိွမရိွ ေရာဂါအမည္တပ္တဲ့ေနရာမွာ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားကို ၾကည့္၍ တပ္ျခင္းကသာ အဓိကျဖစ္ပါသည္။ ဓာတ္မွန္ရိုက္ျခင္း၊ ေသြးစစ္ျခင္းမ်ားက ေရာဂါဘယ္ေလာက္ဆိုးမဆိုးကို သိလို၍သာျဖစ္သည္။ ေရာဂါအမည္တပ္ဖုိ႕ မဟုတ္ပါ။
ေနာက္ဆက္တဲြ၀င္လာေသာ ေရာဂါအေျခအေနမ်ား
- အဆုပ္ပြျခင္း(Emphysema) ႏွင့္ ေလျပြန္မ်ားဖံြ႕ျဖိဳးမွဳမမွန္ျခင္း(Airway Remodelling)
- အဆုပ္ကိုဖံုးအပ္ထားသည့္ အေျမွးပါး ေပါက္သြားျပီး ရင္ဘက္ႏွင့္ အဆုပ္အေျမွးပါးၾကားတြင္ ေလ၀င္ျခင္း(အရပ္အေခၚ – အဆုပ္ထဲေလ၀င္ျခင္း)
- အသက္ရွဴစနစ္အားနည္းျပီး အလုပ္မျဖစ္ေတာ့ျခင္း (Respiratory Failure)
- ကေလး၏ ၾကီးထြားမွဳ ေႏွးေကြးသြားျခင္း(Growth Retardation)
ကေလးတစ္ေယာက္ ခဏခဏရင္ၾကပ္သကဲ့သို႕ အသက္ရွဴၾကပ္ေနပါက ျဖစ္ႏိုင္ေသာ အေျခအေနမ်ား (Differential Diagnosis)
- Bronchial asthma
- Gastro-esophageal reflux
- Pulmonary eosinophilia
- Tropical eosinophilia
- Viral induced wheeze
- Foreign body
- Tuberculosis
ေရာဂါကို စံုစမ္းစစ္ေဆးျခင္း(Investigation)
- ရင္ဘက္ကို ဓာတ္မွန္ရိုက္ျခင္း (ေနာက္ဆက္တဲြ၀င္လာေသာ ေရာဂါအေျခအေနမ်ားကို သိေစရန္ျဖစ္သည္)
- allergy ရိွမရိွ စစ္ေဆးျခင္း – Eosinophil count, IgE, Skin tests
- အဆုပ္ေကာင္းမေကာင္း စစ္ေဆးျခင္း (အသက္ ၆ ႏွစ္အထက္ကေလးမ်ားတြင္ ျပဳလုပ္သည္)
- PEFR- reduced
- FEV1 – reduced
- FVC – reduced
- FEV1/ FVC – reduced
- Arterial Blood gas
- Pulse oximetry
ရုတ္တရက္ ရင္ၾကပ္လာပါက ကုသပံု
- High flow O2(5L/min)
- Nebulized Salbutamol
- Prednisolone(short course)
- if not improved, refer to ICU
အသက္အႏာၱရာယ္ရိွႏိုင္ေသာ လကၡဏာမ်ားေပၚေပါက္လာပါက ကုသပံု
- Infusion aminophylline
- IV hydrocortisone
- Reassess for progress
ေရရွည္အတြက္ သိသင့္ေသာအခ်က္မ်ား (Long Term Management)
ကေလးမ်ားတြင္ ရင္က်ပ္ေရာဂါျဖစ္ပြားပါက အမ်ားစုသည္ လူပ်ိဳအပ်ိဳေဖာ္၀င္စ အရြယ္တြင္ သူ႕အလိုလို ေပ်ာက္ကင္းသြားတတ္သည္။ အခ်ိဳ႕တြင္မူ နာတာရွည္ ရင္က်ပ္ေရာဂါအျဖစ္ လူၾကီးဘ၀အထိ ပါသြားတတ္သည္။ ရင္က်ပ္ေရာဂါသည္ ေဆးေသာက္ရံု ေဆးရွဴရံုျဖင့္ ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ မကုသႏိုင္ေသးပါ။ ေဆးေသာက္တယ္ ေဆးရွဴတယ္ဆိုတာက ေရာဂါဆိုးမလာေအာင္ ခဏခဏမေဖာက္ေအာင္ ၾကိဳတင္ကာကြယ္ျခင္းျဖစ္သည္။ သို႕မွသာ ကေလးသည္ ပံုမွန္အတိုင္း အျခားကေလးမ်ားနည္းတူ ၾကီးထြားႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။ ရင္က်ပ္ေရာဂါကို ေသာက္ေဆးျဖင့္ ေရာဂါမထေအာင္ ကာကြယ္သည့္ေနရာ၌ ေဆးမ်ားကို တမ်ိဳးျခင္းေသာ္လည္းေကာင္း၊ တဲြဖက္၍ေသာ္လည္းေကာင္း ေပးရသည္။ ေနာက္ျပီး ပမာဏအနည္းဆံုးမွ စျပီးေပးရသည္။ ကေလးကို ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား မခံစားရေစရန္ျဖစ္သည္။ လက္ရိွေပးေနသည့္ ေဆးျဖင့္မသက္သာမွသာ ေဆးပမာဏကို တိုးတန္တိုး အျခားေဆးျဖင့္ တဲြဖက္၍ ေပးတန္ေပးရပါသည္။ လူၾကီး ရင္က်ပ္ေရာဂါတြင္လည္း ဤနည္းအတိုင္း ကုရပါသည္။ အလြန္ရွဳပ္ေထြးေသာ ကုသမွဳတစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ေငြေၾကးတစ္ခုတည္းကိုၾကည့္ျပီး ေဆးဆိုင္မ်ား ကြမ္းယာဆိုင္မ်ားမွ စပ္ေပးေသာ ေဆးမ်ားကို ေသာက္ပါက အနာတျခား ေဆးတျခားျဖစ္ျပီး ကုသမွဳသည္ မထိေရာက္ဘဲ ျဖစ္တတ္ပါသည္။ ျမန္မာမ်ားတြင္ ရင္က်ပ္ႏွင့္ ပတ္သက္ျပီး မွားယြင္းေနသည့္ ယူဆခ်က္တစ္မ်ိဳးလည္းရိွေသးသည္။ ရင္က်ပ္ေရာဂါကို သက္သာေစရန္ ရူေဆး၊ ေသာက္ေဆးႏွင့္ ထိုးေဆးမ်ားရိွသည္။ အခ်ိဳ႕ေသာ သူမ်ားက ရူေဆးရူပါက စဲြသြားတတ္သည္။ ေဆးကလည္း အရမ္းျပင္းသည္ စသည္ျဖင့္ ေျပာၾကသည္။ အမွန္ေတာ့ Inhaler လို႕ ေခၚတဲ့ ရူေဆးေတြဟာ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးအနည္းဆံုးျဖစ္ျပီး အျမန္ဆံုးသက္သာေစတဲ့ ေဆး၀ါးမ်ား ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ထို႕ေၾကာင့္ အထက္ပါ ယူဆခ်က္မ်ား မွားယြင္းပါတယ္။
Reference:
Handbook for undergraduate Paediatrics, Dept of Child Health, University of Medicine, Myanmar
Posted in ကေလးက်န္းမာေရး at November 27th, 2010. 1 Comment.
သင့္တင့္ေသာ လူေနမွဳပံုစံျဖင့္ အူမၾကီးကင္ဆာျဖစ္ပြားႏွဳန္းကို ၂၃ % ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္
က်န္းမာေရးအတြက္ သင့္တင့္ေလ်ာက္ပတ္တဲ့ ေနထိုင္မွဳပံုစံ(LifeStyle) ေနထိုင္ျခင္းျဖင့္ အူမၾကီးကင္ဆာျဖစ္ပြားမွဳကို ၂၃% အထိ ကာကြယ္ႏိုင္တယ္လို႕ ဒိန္းမတ္ႏိုင္ငံ(Denmark) မွာ ျပဳလုပ္တဲ့ သုေတသန စာတမ္းမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အဆိုပါေဆာင္းပါးကို ေအာက္တိုဘာ ၂၆ ရက္ ၂၀၁၀ ရက္စဲြနဲ႕ BMJ(British Medical Journal) မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။
“ျပည္သူေတြဟာ က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းေတြရဲ႕ ေနထိုင္မွဳပံုစံနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ လမ္းညႊန္မွဳေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာ လိုက္နာဖို႕ လိုအပ္ေၾကာင္း၊ မၾကီးမားလွတဲ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြဟာ က်န္းမာေရးရလဒ္ေကာင္းေတြကို ယူေဆာင္ေပးႏိုင္ေၾကာင္း ကို လက္ရိွ ရလဒ္မ်ားက ညႊန္းဆိုေနပါတယ္” လို႕ သုေတသနမွာ ပါ၀င္တဲ့ သုေတသီတစ္ဦးက ဆိုပါတယ္။
သုေတသနာမွာ ေနထိုင္မွဳပံုစံနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ေမးခြန္းပံုစံေတြကို အသက္ ၅၀ နဲ႕ ၆၄ ၾကားမွာရိွတဲ့ ျပည္သူ ၅၇,၀၅၃ ကို ျဖည့္စြက္ခိုင္းပါတယ္။ ကင္ဆာမ်ိဳးရိုးရိွသူေတြ၊ ကာလၾကာရွည္ အကို္က္အခဲေပ်ာက္ေဆးေတြ ေသာက္သံုးေနသူေတြနဲ႕ ေဟာ္မုန္းအစားထိုးေဆးေတြ ေသာက္သံုးေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ မပါ၀င္ပါဘူး။ သုေတသနအဖဲြ႕ဟာ ကမာၻ႕က်န္းမာေရးအဖဲြ႕နဲ႕ ကမာၻ႕ကင္ဆာရန္ပံုေငြအဖဲြ႕မ်ားကေန ထုတ္ျပန္ထားၾကတဲ့ ေနထိုင္မွဳပံုစံ စံညႊန္းကိန္းမ်ားကို Denmark မွာ အသံုးျပဳတဲ့ Nordic Nutrition Recommendation နဲ႕ ေပါင္းစပ္ျပီး စံညႊန္းတစ္ခု ဖန္တီးလိုက္ပါတယ္။ အဆိုပါစံညႊန္းျဖင့္ သုေတသနျပဳလုပ္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။
စံညႊန္းမွာ ပါ၀င္တဲ့ အခ်က္ေတြကေတာ့
- ကိုယ္လက္လွဳပ္ရွားေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္း
- ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း
- ခါးအတိုင္းအတာ
- အရက္ေသာက္ျခင္း
- ေန႕စဥ္ အစားအေသာက္ပံုစံ
တို႕ပါ၀င္ၾကပါတယ္။
follow up ကို ၁၀ ႏွစ္ၾကာမွ ျပန္လုပ္လိုက္တဲ့အခါမွာ ၆၇၈ ေယာက္မွာ အူမၾကီးကင္ဆာျဖစ္ေနတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ အမ်ိဳးသားမ်ားတြင္ အဓိကျဖစ္ပြားသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ ကင္ဆာျဖစ္ပြားသူမ်ားအားလံုး၏ ၂၃ % တို႕သည္ သတ္မွတ္ထားေသာ စံညႊန္းမ်ားကို မလိုက္နာသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ “အူမၾကီး ကင္ဆာျဖစ္ပြားႏွဳန္းသည္ ေနထိုင္မွဳစံညႊန္းမ်ားကို လိုက္နာမွဳႏွင့္ ေျပာင္းျပန္အခ်ိဳးက်သည္။ က်န္းမာေအာင္ ေနထိုင္ေလေလ ကင္ဆာျဖစ္ပြားမွဳ ေလ်ာ့နည္းေလေလျဖစ္သည္” ဟု သုေတသီမ်ားက ဆိုၾကသည္။
Posted in ေနာက္ဆံုးေပၚေတြ႕ရိွခ်က္မ်ား at November 10th, 2010. 2 Comments.
မ်က္စိနာျခင္း
အခုတေလ ျမန္မာျပည္မွာ မ်က္စိနာတဲ့သူေတြ အေတြ႕မ်ားေနလို႕ မ်က္စိနာတဲ့အေၾကာင္း တင္ေပးလိုက္ပါတယ္။ နယ္ျမိဳ႕မ်ားတြင္သာမက ရန္ကုန္မွာပါ မ်က္စိနာၾကသူေတြ မရွားပါဘူး။ ေအာက္ပါ ေဆာင္းပါးဟာ ျမန္မာ၀ီကီပီးဒီးယားအတြက္ ေရးထားတဲ့ စာမူျဖစ္ပါတယ္။ PHIM မွာ ဖတ္လို႕ရေအာင္ Myanmar3 မွ Zawgyi သုိ႕ေျပာင္းျပီး တင္ေပးလိုက္ပါတယ္။ စြယ္စံုက်မ္းေဆာင္းပါးျဖစ္တဲ့အတြက္ ပံုမွန္ Blog Post တစ္ခုနဲ႕ေတာ့ တူမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ အကယ္၍ ေအာက္ပါေဆာင္းပါးမွာ မ်က္စိနာျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္ျပီး ထပ္မံျဖည့္စြက္လိုျခင္း၊ ျပင္လိုျခင္းရိွပါက ေအာက္ပါ Link တြင္ သြားေရာက္ ဖတ္ရွဳျပင္ဆင္ႏိုင္ပါတယ္။
မ်က္စိနာျခင္းဆိုသည္မွာ Conjunctiva ဟုေခၚသည့္ မ်က္စိ၏ အေပၚဆံုးအလႊာ ေရာင္ရမ္းျခင္းျဖစ္သည္။ ေဆးပညာအရ Conjunctivitis ဟုေခၚသည္။ မ်က္စိနာျခင္းသည္ မ်ားေသာအားျဖင့္ ကူးစက္ေရာဂါပိုးမ်ားေၾကာင့္ အျဖစ္မ်ားျပီး ဓာတ္မတည့္မွဳမ်ားေၾကာင့္လည္း ျဖစ္တတ္ၾကသည္။
အမ်ိဳးအစားမ်ား
ျဖစ္ေစေသာအေၾကာင္းအရာအေပၚမူတည္၍ အမ်ိဳးအစားခဲြျခင္း
- ဓာတ္မတည့္မွဳေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ မ်က္စိအေပၚယံလႊာေရာင္ရမ္းျခင္း (Allergic conjunctivitis)
- ဘက္တီးရီးယားပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ မ်က္စိ အေပၚယံလႊာေရာင္ရမ္းျခင္း(Bacterial conjunctivitis)
- ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ မ်က္စိအေပၚယံလႊာေရာင္ရမ္းျခင္း(Viral conjunctivitis)
- ဓာတုေဗဒပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ မ်က္စိအေပၚယံလႊာေရာင္ရမ္းျခင္း (Chemical conjunctivitis)
- အသက္ တစ္လေအာက္ ေမြးကင္းစကေလးမ်ားတြင္ျဖစ္ေသာ မ်က္စိအေပၚယံလႊာေရာင္ရမ္းျခင္း(Neonatal conjunctivitis)
ေရာဂါပ်ံ႕ႏွံ႕မွဳအေပၚ မူတည္၍ အမ်ိဳးအစားခဲြျခင္း
- Blepharoconjunctivitis – မ်က္စိအေပၚယံလႊာေရာင္ရမ္းျခင္း (Conjuctivitis) ႏွင့္ မ်က္ခံြေရာင္ရမ္းျခင္း (Blepharitis)
- Keratoconjunctivitis – မ်က္စိအေပၚယံလႊာေရာင္ရမ္းျခင္း (Conjuctivitis) ႏွင့္ မ်က္ၾကည္လႊာေရာင္ရမ္းျခင္း (Keratitis)
ေရာဂါလကၡဏာမ်ား
မ်က္စိသည္ နီေနျခင္း (Red eye)
မ်က္စိ ခိုးလိုးခုလုျဖစ္ေနျခင္း (Irritation)
မ်က္စိမွ ျပည္ (သို႕) မ်က္ရည္မ်ားက်ျခင္း (Discharge)
အထက္ပါ လကၡဏာမ်ားကို မ်က္စိအေပၚယံလႊာေရာင္ရမ္းသည့္ အေျခအေနအားလံုးတြင္ ေတြ႕ရသည္။ သို႕ေသာ္ မ်က္စိသူငယ္အိမ္သည္ ဓာတ္မီးႏွင့္ ထိုးလိုက္ပါက ေကာင္းစြာ တံု႕ျပန္မွဳရိွရမည္ျဖစ္ျပီး မ်က္စိမွံဳျခင္း ၀ါးျခင္းမ်ားကို မျဖစ္ေစပါ။
ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ မ်က္စိအေပၚယံလႊာေရာင္ရမ္းျခင္း(Viral conjunctivitis)
ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ မ်က္စိနာပါက သူတစ္ခုတည္းျဖစ္တတ္သလို အေအးမိျခင္း၊ လည္ေခါင္းနာျခင္း တုိ႕ႏွင့္လည္း တဲြဖက္၍ ျဖစ္တတ္သည္။ ၎၏ လကၡဏာမ်ားမွာ မ်က္ရည္မ်ားက်ျခင္းႏွင့္ မ်က္စိယားယံျခင္း(သို႕) ခိုးလိုးခုလုျဖစ္ျခင္းတို႕ ျဖစ္သည္။ မ်က္စိတစ္ဖက္တြင္ စတင္၍ျဖစ္ပြားတတ္ျပီး အျခားတစ္ဖက္သို႕ လ်င္ျမန္စြာ ကူးစက္သြားတတ္သည္။ အျဖစ္မ်ားေသာ virus မ်ားမွာ adenovirus ႏွင့္ herpes simplex(ေရယုန္) တို႕ျဖစ္ၾကသည္။
ဘက္တီးရီးယားပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ မ်က္စိ အေပၚယံလႊာေရာင္ရမ္းျခင္း(Bacterial conjunctivitis)
လူေတြၾကားထဲတြင္ အေတြ႕ရမ်ားေသာ ျပည္ကို ျဖစ္ေစသည့္ ဘက္တီးရီးယားပိုးမ်ား(common pus-producing bacteria) မ်ားေၾကာင့္ အျဖစ္မ်ားသည္။ Chlamydiae trachomatis ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္ပါက မ်က္ခမ္းစပ္ေရာဂါဟု ေခၚသည္။ ၎၏ လကၡဏာမ်ားမွာ အလြန္အမင္း မ်က္စိယားယံျခင္းႏွင့္ အစိမ္းေရာင္ (သို႕) အ၀ါေရာင္ရိွေသာ ျပည္မ်ား ထြက္ျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုျပည္မ်ားေၾကာင့္ မ်က္ခံြမ်ားသည္ ေကာင္းစြာ ဖြင့္လို႕မရဘဲ ကပ္ေနတတ္သည္။ သို႕ေသာ္ ျပည္မထြက္ျခင္းေၾကာင့္ ဘက္တီးရီးယားပိုးေၾကာင့္ မျဖစ္ႏိုင္ဟု ပံုေသမယူဆႏိုင္ပါ။ မ်က္ခမ္းစပ္ေရာဂါတြင္ မ်က္လံုးက သိပ္ျပီးမနီဘဲ ျပည္မထြက္သည့္အခါမ်ားလည္း ရိွသည္။ အျခားလကၡဏာတစ္ခုမွာ မ်က္လံုးတစ္၀ိုက္တြင္ အေရျပားမ်ား ေျခာက္ေသြ႕ကာ အဖတ္မ်ားအျဖစ္ ကြာျခင္း (severe crusting) ျဖစ္သည္။ မ်က္လံုးအတြင္း ျပည္မ်ားစုလာပါက ခိုးလိုးခုလုျဖစ္ကာ ျပင္ပမွ အမွဳန္အမႊားတစ္ခုခု မ်က္စိထဲ၀င္ေနသည္ဟုပင္ ထင္ရတတ္သည္။ ေရာဂါျပင္းထန္ပါက မ်က္စိက နာက်င္လာတတ္ပါသည္။ virus ေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ ေရာဂါကဲ့သို႕ပင္ မ်က္လံုးတစ္ဖက္တြင္ အရင္ျဖစ္ျပီး အျခားတစ္ဖက္သို႕ ကူးသြားတတ္သည္။
ဓာတုေဗဒပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ မ်က္စိအေပၚယံလႊာေရာင္ရမ္းျခင္း (Chemical conjunctivitis)
အားျပင္းသည့္ ဓာတုေဗဒပစၥည္းမ်ား မ်က္လံုးအတြင္းသို႕ ၀င္သြားပါက မ်က္စိအေပၚယံလႊာကို အရင္ဆံုးေရာင္ရမ္းေစမည္ျဖစ္သည္။ မည္သည့္ ဓာတုေဗဒပစၥည္းမဆို ေရာင္ရမ္းျခင္းကို ျဖစ္ေစႏိုင္ျပီး ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ အက္ဆစ္ေၾကာင့္ ေရာင္ရမ္းျခင္းႏွင့္ အယ္ကာလီ တို႕ေၾကာင့္ေရာင္ရမ္းျခင္းတို႕က အျဖစ္မ်ားသည္။ ထိုအခါမ်က္စိသည္ အလြန္အမင္းနာက်င္တတ္ျပီး မ်က္ရည္က်ျခင္းႏွင့္ ယားယံျခင္းမ်ား မရိွတတ္ေပ။ မ်က္စိသည္ အရမ္းနီေနတတ္သည္။ အေရာင္ခၽြတ္ေဆးမ်ားတြင္ ပါ၀င္ေသာ အယ္ကာလီတစ္မ်ိဳးျဖစ္သည့္ sodium hydroxide ၀င္ပါက မ်က္စိ အေပၚယံလႊာတစ္ခုလံုး ပ်က္စီးသြားတတ္ျပီး မ်က္စိအေပၚယံလႊာသည္ ၾကည္မေနေတာ့ဘဲ ျဖဴသြားတတ္သည္။ ျဖဴသြားျပီးေနာက္တြင္ အေရျပားလန္လာတတ္သည္။
ကူးစက္ပံု (Transmission)
ဘက္တီးရီးယားႏွင့္ ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ မ်က္စိအေပၚယံလႊာေရာင္ရမ္းျခင္းသည္ ေလထုထဲမွတဆင့္ မ်က္စိထဲ၀င္ကာ ကူးစက္ႏိုင္သည္။ ျမန္မာႏို္င္ငံတြင္ ေရရွားပါးျပီး ဖုန္ထူေသာ အရပ္မ်ား၌ ေႏြအခါႏွင့္ ေဆာင္းအခါတို႕တြင္ အျဖစ္မ်ားသည္။ ပူအိုက္ေျခာက္ေသြ႕ေသာ ရာသီဥတုတြင္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးမ်ား အပြားလြယ္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ အတူေန လူပုဂၢိဳလ္တစ္ေယာက္မွ တဆင့္ အျခားတစ္ေယာက္ဆီသို႕ လွ်င္ျမန္စြာ ကူးစက္ႏိုင္သည္။ ေရာဂါရွင္၏ အသံုးအေဆာင္မ်ားကို ကိုင္တြယ္ျပီး မ်က္စိကို ပြတ္သပ္ျခင္းျဖင့္လည္း ကူးစက္ႏိုင္သည္။
ဓာတ္ခဲြစစ္ေဆးျခင္း (Laboratory Investigation)
မ်ားေသာအားျဖင့္ မလိုတတ္ပါ။ ေနရာေဒသအေပၚမူတည္၍ ရာသီအလိုက္ အျဖစ္မ်ားေသာေၾကာင့္ မ်က္စဥ္းခပ္ေဆးမ်ားႏွင့္ ေသာက္ေဆးမ်ားေပးလိုက္ပါက သက္သာေပ်က္ကင္းသြားတတ္ၾကသည္။ သို႕ေသာ္ ေဆးေပးေသာ္လည္း မသက္သာပါက အခ်ိန္မေႏွာင္းမီ ကုသရန္အတြက္ ပိုးနမူနာ ရယူရန္လိုအပ္ပါသည္။ မ်က္စိအေပၚယံလႊာမွ ထြက္ေသာ အရည္ကို sample ရယူျပီး ဓာတ္ခဲြခန္းတြင္ ေရာဂါပိုးရွာေဖြရမည္ျဖစ္သည္။
စီမံခန္႕ခဲြျခင္း(Management)
မ်က္စိနာျခင္း၏ ၆၅ % သည္ ကုသမွဳမခံယူဘဲ ၂-၅ ရက္အတြင္း သက္သာသြားတတ္သည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ပဋိဇီ၀ေဆးမ်ား (Antibiotics) သည္ အျမဲတမ္း မလိုအပ္ေပ။
ဓာတ္မတည့္မွဳေၾကာင့္ ျဖစ္ပါက ကုသပံု
ေရာင္ရမ္းမွဳကို ေလ်ာ့ခ်ရန္အတြက္ ေအးေသာေရျဖင့္ ေရာင္တဲ့အျခမ္းကို ေဆးေပးရမည္။ ပဋိဇီ၀ေဆးမ်ား မပါ၀င္သည့္ မ်က္စဥ္းေဆးမ်ားကို အသံုးျပဳႏိုင္သည္။ နာက်င္ပါက အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးႏွင့္ allergy သက္သာေစရန္ burmeton သို႕မဟုတ္ cetrizine အစရိွေသာ anti-histimine ေဆးမ်ား ေသာက္သံုးႏိုင္သည္။ ထိုသို႕ျပဳလုပ္၍ မသက္သာမွသာ steroid ပါ၀င္ေသာ မ်က္စဥ္းေဆးမ်ားကို သံုးရမည္ျဖစ္သည္။
ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ျဖစ္ပါက ကုသပံု
ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ္လည္း ပဋိဇီ၀ ေဆးမ်ား ခ်က္ခ်င္းမလိုအပ္ပါ။ အလိုလိုေပ်ာက္ကင္းသြားတတ္သည္။ ၃ရက္ခန္႕ေစာင့္ၾကည့့္ျပီး မသက္သာမွသာ အဆိုပါေဆးမ်ားေပးသင့္သည္။ သို႕ေသာ္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္မူ လူနာမ်ား၏ တစ္ကိုယ္ရည္ သန္႕ရွင္းေရး အားနည္းမွဳေၾကာင့္ ဆရာ၀န္မ်ားက မ်က္စိနာတယ္ ဆိုသည္ႏွင့္ ပဋိဇီ၀ ေဆးမ်ားေပးတတ္သည္။
ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ပါက ကုသပံု
ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ျဖစ္လွ်င္လည္း ပဋိဇီ၀ ေဆးမ်ားမလိုအပ္ပါ။ မ်က္စဥ္းေဆးျဖင့္ပင္ ေပ်ာက္ပါသည္။ သို႕ေသာ္ သန္႕ရွင္းေရးအားနည္းမွဳေၾကာင့္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး၀င္ျပီး ဘက္တီးရီးယားပိုးလည္း ထပ္၀င္ေနတတ္သည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ဆရာ၀န္မ်ားသည္ ပဋိဇီ၀ ေဆးမ်ား ေပးတတ္ၾကသည္။ ဗိုင္းရပ္စ္ကို ပဋိဇီ၀ ေဆးမ်ားက ႏိုင္ေသာေၾကာင့္ မဟုတ္ပါ။ ၎ေနာက္မွ လိုက္၀င္လာေသာ ဘက္တီးရီးယားပိုးမ်ား (secondary bacterial infection) ကို သတ္ဖုိ႕သာ ျဖစ္ပါသည္။
ဓာတုေဗဒပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ပါက ကုသပံု
ထိခိုက္သြားေသာ မ်က္လံုးကို သန္႕ရွင္းေသာေရျဖင့္ ႏိုင္ႏိုင္ေဆးရမည္။ အတတ္ႏိုင္ဆံုး သိလွ်င္ သိခ်င္းေဆးရမည္။ ဓာတုေဗဒ ေဆးရည္မ်ား၀င္ျခင္းသည္ အေရးေပၚအေျခအေနတစ္ရပ္ျဖစ္သည္။ အခန္႕မသင့္ပါက မ်က္စိကန္းတတ္သည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ေရေဆးျပီးေနာက္ ေဆးရံုသို႕ ခ်က္ခ်င္းသြားကာ ကုသမွဳခံယူရမည္။
Posted in ကူးစက္ေရာဂါမ်ား at November 6th, 2010. 1 Comment.
Subscription Options:
